DE SCHRIJFMACHINIST
Is de schrijfmachine helemaal verdrongen door de computer? Is hij een overblijfsel uit lang vervlogen tijden en hoogstens nog goed voor de rommelmarkt? Nee, gelukkig niet, de schrijfmachine is niet dood en begraven maar wint zelfs weer aan populariteit. Sommige schrijvers, dichters en anderen die creatief en professioneel met teksten omgaan, geven de voorkeur aan een schrijfmachine boven een computer.
Verzameling
Deze site is bedoeld voor diegenen die geïnteresseerd zijn in mechanische schrijfmachines, vooral portables. Ik heb daarvan een verzameling van ongeveer vijftig exemplaren. Vele daarvan staan vermeld op deze site. Van elke machine geef ik op de betreffende pagina een korte geschiedenis en wat technische details, de technische en cosmetische toestand waarin hij verkeert en het bouwjaar. Om een schrijfmachine-pagina te openen, klikt u in de lijst links op de naam van de betreffende machine. U kunt ook,als u onderaan de pagina bent, door alle pagina’s bladeren.
Ik had mijn verzameling natuurlijk, zoals vaak gebeurt, voor mijzelf kunnen houden, maar het leek mij wel leuk om u als belangstellende mee te laten kijken. Op dit moment is bijna de helft van mijn schrijfmachines op deze site vermeld, de andere helft, vooral machines uit de dertiger jaren, moet eerst nog worden gefotografeerd en zal daarna worden toegevoegd. Dat is echt een werk voor de wintermaanden.
Wonderlijk
Is die gehechtheid aan of die belangstelling voor schrijfmachines niet een beetje vreemd? Is een liefhebber van schrijfmachines -om het maar zo te zeggen- getikt? Het is maar hoe je het bekijkt. Er zijn een paar goede redenen waarom een mechanische schrijfmachine de voorkeur verdient boven een computer: 1) hij heeft geen stopcontact nodig of een accu, 2) hij blijft niet hangen, 3) hij heeft geen dure software nodig, 4) hij is bestand tegen alle virussen en 5) hij print heel snel. Maar het allerbelangrijkste argument: een schrijfmachine is gewoon leuk!
Schrijven of typen
Ikzelf spreek liever van een schrijfmachine dan van een typemachine. Sommigen hebben het zelfs over een tikmachine, naar het geluid dat de machine produceert. De schrijver W.F. Hermans, zelf een groot liefhebber van schrijfmachines en die er een uitgebreide verzameling van bezat, sprak consequent van typemachine. Daarvoor voerde hij aan dat typen het maken van een letterafdruk op papier is met een “type”, het metalen lettertje aan het einde van de type-arm, terwijl schrijven het tekenen van elke letter afzonderlijk is, met een pen. Tja, als we zo doorredeneren was Hermans geen schrijver maar een typist, want hij schreef vrijwel altijd met de machine. Laten we het er maar op houden dat beide termen aanvaardbaar zijn, hoewel het woord schrijfmachine natuurlijk wel de suggestie kan wekken dat het apparaat (zelfstandig) kan schrijven.
Machinaal schrijven
De echte mechanische schrijfmachines, dus niet de latere elektronische varianten daarvan, worden -op een doodenkele uitzondering na- niet meer gemaakt. Dat is begrijpelijk, maar jammer. Het is immers een bijzonder gevoel om al schrijvende als het ware één te zijn met de schrijfmachine, het is het perfecte verlengstuk van je hoofd en handen, je voelt, hoort en ziet hoe elke letter, elk woord, elke zin, direct voor de eeuwigheid op papier wordt afgedrukt, je hoort het belletje aan het einde van elke regel. Je schrijft op denksnelheid, de vellen papier vullen zich met je meesterwerk.... Alleen al vanwege die ervaring zijn schrijfmachines het waard om te worden verzameld en gebruikt: wie wil er nu één worden met zijn computer?
Restauratie
Alle machines in mijn verzameling zijn zorgvuldig en met kennis van zaken gerestaureerd. Binnengekomen machines worden eerst ontdaan van hun behuizing. Het mechaniek wordt gereinigd met een stoomstraal om het te ontdoen van het ergste vuil. Vervolgens wordt het drooggeblazen met warme lucht. Daarna wordt het met een milieuvriendelijk ontvettingsmiddel ontdaan van resten smeerolie en hardgeworden vet.
De behuizing wordt gereinigd met lauw water en afwasmiddel en -bij een gelakte uitvoering- soms een licht schuurmiddel. Na het spoelen en drogen wordt de behuizing, als hij tenminste glanzend behoort te zijn, zorgvuldig gepoetst, eventuele beschadigingen worden zo goed mogelijk hersteld en daarna wordt het geheel licht in de harde was gezet. Kunststof behuizingen worden voorzichtig gepolijst en behandeld met speciale was.
Alle toetsen worden,indien nodig, afgenomen, gereinigd, gepoetst en weer gemonteerd. Ook alle knoppen worden tijdelijk verwijderd voor reiniging. De rol wordt ontdaan van resten inkt en Tippex, voorzichtig weer opgeruwd en schoongemaakt. Zodra de machine in principe weer bedrijfsklaar is, wordt hij op de daarvoor in aanmerking komende punten gesmeerd.
Daarna begint het controleren -en meestal het weer afstellen- van de juiste regelhoogte voor kleine en hoofdletters, van het wagenspoor, van de regelverstelling en van de terugsteltoets. Daarna worden alle tekens en functies getest door een A4 met tekst, cijfers en leestekens vol te typen. Ook de koffer of tas -voor zover aanwezig- krijgt tot slot een grondige opknapbeurt.
Al met al vergt een restauratie vrij veel tijd, van één tot twee werkdagen en soms wel een week. Maar dan is de voldoening ook groot; voor je staat een schrijf-machine zoals hij behoort te zijn, een lust voor het oog en een plezier om op te typen/schrijven...
Schrijfmachinist
Laatste wijziging: 27-04-2011 14:00
